dobre djembeDjembe jest jednym z najchętniej kupowanych instrumentów perkusyjnych, który pomimo prostoty wykonania ciągle zdobywa uznanie i popularność wśród muzyków z całego świata. Jest to bęben o kielichowym kształcie o skórzanej membranie i naciągu linowym. Instrument ten pochodzi z zachodniej części Afryki gdzie jest do dziś produkowany przez miejscowych rzemieślników tradycyjnymi sposobami.

Nazwa djembe

najprawdopodobniej pochodzi od języka ludu Bambara współcześnie zamieszkującego tereny dzisiejszej Mali, a konkretne od słów „Anke djé, anke bé”, które przetłumaczyć można jako ”zgromadźmy się razem w pokoju”. Zdanie to określa przeznaczenie djembe w tamtejszej kulturze. W języku plemienia Bambara słowo „djé” oznacza zgromadzenie zaś „bé” – pokój. Djembe jednak nigdy przez nich nie było używane jako instrument sygnałowy a służyło tylko i wyłącznie ich kulturowym imperatywom.

Tradycyjnie djembe jest ręcznie rzeźbione

z jednego kawałka drewna. Najczęściej jest to konar drzewa mansonia, które rośnie w tej części kontynentu i jest jednym z najtwardszych dostępnych tam rodzajów drewna. Jednak do budowy djembe używa się także innych rodzajów drewna, pod warunkiem, że jest to drewno twarde i o dużej gęstości. Najdroższe i najbardziej cenione djembe wykonywane są z drzewa lenke o pomarańczowym kolorze. Nie dlatego, że wykonany z niego bęben brzmi lepiej czy gra głośniej. Jest tak dlatego, że według wierzeń ludu Malinke bęben z drewna lenke posiada istotne, duchowe i magiczne przymioty.

Pojawiają się próby produkowania instrumentów podobnych do tradycyjnego djembe, o podobnym brzmieniu i umożliwiających grę identyczną techniką jak na djembe. Używa się innych niż afrykańskie gatunków drewna, wykonuje się korpusy bębnów łączone z dwóch kawałków drewna zamiast z jednego, stosuje się naciąganie membrany stalowymi śrubami zamiast linowego, buduje się bębny z tworzyw sztucznych (np. bardzo udane bębny Toca).

Wnętrze djembe jest drążone ręcznie

djembe dla początkującego

przy użyciu tradycyjnych narzędzi takich jak siekiery i dłuta. Ręcznie wydrążone djembe nie posiada idealnie równego wnętrza! Ma głębokie wgłębienia i wżery. Ma to znaczący wpływ na to jak instrument brzmi – idealnie płaskie wnętrze djembe powoduje, że wysokie tony i slapy wydobywane z instrumentu charakteryzują się długim wybrzmiewaniem co jest rzeczą wysoce niepożądaną. Najbardziej wprawni rzeźbiarze potrafią wyrzeźbić we wnętrzu djembe spiralę.

instrumenty perkusyjne(fot. spiralny wzór wydrążony wewnątrz djembe; źródło: Wikipedia)

Membrana djembe

wykonywana jest z reguły z ogolonej koziej skóry, która jest średniej grubości co daje instrumentowi optymalne brzmienie. Memebrana może być wykonana oczywiście ze skór innych zwierząt. Jej grubość wpływa na to jak brzmi djembe. Gruba skóra da mocniejszy wydźwięk i nada bębnowi cieplejsze brzmienie, bardzo ułatwi granie dźwięków basowych ale utrudni wydobywanie tonów i slapów. Cienka zaś wyostrzy dźwięk, da słabszy ton i utrudni granie basowych dźwięków ale sprawi też, że instrument będzie głośniejszy.

Membrana djembe naciągnięta jest za pomocą tradycyjnych wiązań sznurowych jednak sposób jej naciągania zmieniał się wraz z upływem czasu. Tradycyjna metoda wiązania zakłada wykorzystanie drewnianych kołków wprowadzonych w otwory na brzegach naciągniętej mokrej skóry i w samej skorupie instrumentu zaraz przy samej krawędzi membrany. Wysychanie skóry powoduje w naturalny sposób naciągnięcie membrany djembe.

Do lat ’80 XX wieku najpopularniejszą metodą naciągu membrany było wiązanie poskręcanych pasów ze skóry bydlęcej, które owijało się wokół bębna tworząc pierścienie (zazwyczaj dwa lub trzy), których zadaniem było ciasne trzymanie membrany. Zwiększanie naciągu odbywało się poprzez wiązania sznurowe wzdłuż bębna. Metoda ta pozwalała na jeszcze dalsze zwiększanie naciągu dzięki wbijanym drewnianym kołkom między prostopadłe wiązania a drewnianą skorupę instrumentu.

dobry bębnen
(fot. tradycyjne wiązanie naciągu djembe przy użyciu skręconych pasów skóry i drewnianych kołków; źródło: Wikipedia)

Zmiana metody naciągu membrany djembe została zapoczątkowana dopiero w latach ’70 kiedy to zaczęto używać syntetycznie produkowanych lin. Metalowe pierścienie do trzymania skóry zastąpiły dotychczas stosowane poskręcane, skórzane pasy a syntetyczne sznury zastąpiły tradycyjne wiązania sznurowe.

drewniany bęben

Strojenie djembe

następuje poprzez skręcanie wiązań pionowych w tzw. falę Mali. Zwiększa się dzięki temu naciąg membrany i wysokość dźwięków wydobywanych z bębna. Łączna siła naciągu sznurów nastrojonego djembe o średnicy 30cm to ponad 455 kg!

bęben afrykański(fot. współczesna metoda wiązania i naciągu membrany; źródło: Wikipedia)

Jak grać na djembe?

Djembe może być używane na wiele sposobów. Jest to bowiem instrument, z którego doświadczony bębniarz może wydobyć wiele różnych tonów, a nawet, jak twierdzą potomkowie zachodnio-afrykańskich grup etnicznych – sprawić by djembe przemówiło, na swój sposób i raczej w kontekście emocjonalnym.

Aby czytanie pozostałej części artykułu byłoby bardziej kształcące kup prawdziwe, afrykańskie djembe np. w naszym sklepie. A potem – ćwicz różne uderzenia i wsłuchuj się w ich brzmienie, spróbuj naśladować rytmy prezentowane przez afrykańskich muzyków.

dobry sklep muzyczny

Djembe może być instrumentem akompaniującym np. w zespole lub służyć jako instrument solowy. Tradycyjne zgromadzenie na terenach zachodniej afryki składało się z dwóch djembe oraz trzech bębnów basowych. tzw. dun-dun. Jedno djembe, prowadzące bądź solowe, zawsze musiało mieć dźwięk wyższy i głośniejszy od drugiego – akompaniującego. Djembe tradycyjnie budowane z bardzo twardego drewna oraz z bardzo mocno naciągniętą membraną jest to niesamowicie głośnym instrumentem. Doświadczony bębniarz jest w stanie wydobyć z djembe dźwięk nawet o głośności 105 db!

bębny afrykańskie

Tradycja ludów zachodnio-afrykańskich nakazuje by na djembe grali tylko i wyłącznie mężczyźni. Tak samo jak na akompaniujących dundunach. Do akompaniamentu używano także innych instrumentów zbudowanych na zasadzie dzisiejszych grzechotek, na których mogły grać kobiety. Nawet dzisiaj bardzo trudno jest zobaczyć w afryce kobietę grającą na djembe, a widok taki wprowadza zdumienie i niemałe zamieszanie wśród tamtejszych kobiet.

Technika gry na djembe

jest możliwa do opanowania nawet przez początkujących muzyków. Wystarczy mieć nienajgorsze wyczucie rytmu i już można grać! Istnieją trzy podstawowe dźwięki, które można wydobyć z djembe:

  • Bas – Jest najniżej brzmiącym dźwiękiem. Wydobywany jest przez uderzenie otwartą dłonią, całą jej powierzchnią (łącznie ze złączonymi ze sobą palcami) w sam środek membrany djembe. Dłoń, zaraz po uderzeniu, powinna w naturalny sposób odbić się od skóry, aby nie tłumić wybrzmiewającego dźwięku. Tak wygląda model drgania membrany podczas zagrania uderzenia basowego:

jak grać na djembe

  • Ton – zwany też uderzeniem „open” (otwartym). Uzyskujemy go przez uderzenie w membranę djembe przy jego krawędzi wyprostowaną dłonią ze złączonymi palcami (poza kciukiem). W momencie uderzenia, krawędź bębna powinna znajdować się nieco poniżej palców, pod „poduszkami” dłoni a palce w momencie uderzenia powinny dotykać membrany całą swoją powierzchnią. Tak wygląda model drgania membrany podczas zagrania uderzenia ton:

techniki gry na djembe

  • Slap – jest najwyżej brzmiącym i najgłośniejszym uderzeniem. Uderzamy przy samej krawędzi djembe. Palce są rozłączone i razem z dłonią tworzą jakby lekki łuk, tak że o membranę uderzają najpierw opuszki palców, a potem dopiero „dolatuje” reszta palców. Model drgania membrany podczas zagrania uderzenia slap może przybrać wiele form:
jak zagrać na djembe jak zagrać na bębnie afrykańskim
techniki gry na bębnie afrykańskim jak grać na bębnie afrykańskim

Oczywiście najlepsi wśród djembefola (czyli tych, którzy grają na djembe) potrafią wydobyć z tego instrumentu nawet do dwudziestu pięciu różnych dźwięków! Są one używane raczej podczas gry solowej niż przy akompaniamencie. Umiejętne wykorzystanie tych umiejętności pozwoli bębniarzowi na stworzenie wrażenia, że gra kilka djembe naraz a nie tylko jedno.

Zobacz, jak brzmią różne uderzenia w membranę bębna djembe:

Obejrzyj jeszcze ten film, choć jego początek nie wygląda może zbyt zachęcająco wykaż się cierpliwością bo w dalszej części jest to naprawdę ciekawe nagranie:

Djembe to instrument służący pokojowej wspólnocie która wyraża swoje emocje poprzez taniec, w tym filmie – trochę tradycyjnego tańca:


Dość szybko można opanować podstawy gry na djembe, djembe jest znakomite dla osób zaczynających swoją przygodę z muzyką i rytmem. Co istotne – jest to instrument zespołowy, a granie w zespole niesie z sobą niezwykłą wartość jaką jest pozostawanie członkiem muzycznej wspólnoty. Zachęcam do zakosztowania radości gry na tym pięknym instrumencie.

Grzegorz Kisielewski

bardzo dobry sklep muzyczny

Dotrwałeś do końca tego artykułu, zasługujesz na nagrodę! Podaj kod rabatowy* DJMBPAKC , a otrzymasz w naszym sklepie 7% rabatu na djembe oraz akcesoria do djembe!

*Kod rabatowy należy wpisać podczas składania zamówienia na stronie sklepu w zakładce „Kasa”

Share