t.burton przetworniki

Chcę pomóc Tobie w zrozumieniu problemów, z jakimi możesz spotkać się korzystając z gotowych schematów połączeń pickupów lub, jeśli masz dość odwagi, samodzielnie projektując elektronikę swojej gitary elektrycznej. Temat jest niezwykle rozległy, więc zajmę się tylko najbardziej typowymi schematami.

 

Na szkicu niżej są przedstawione najbardziej typowe współcześnie używane przystawki

t.burton przetworniki schemat połączeń pickup układ

  • Single – to przystawka z jedną cewką elektromagnetyczną.
  • Single Reverse – przystawka również z jedną cewką lecz o odwróconej biegunowości magnesów i przeciwnym do Single kierunku nawinięcia cewki drutem nawojowym.

Uprzedzając pytanie wnikliwego czytelnika: oznaczenia „S” i „N” na rysunkach pickupów Single i Single Reverse oznaczają biegunowość magnesów, South lub Nord (północ lub południe).

Przystawki single są używane w układach pickupów SS lub SSS (składających się z dwóch lub trzech pickupów single) lub w układach SSH (dwa single jeden humbucker [ten przy mostku]). Równie często możesz spotkać się z gitarą nie posiadającą singla w ogóle lecz zaopatrzoną w jeden lub dwa humbuckery (odpowiednio H lub HH). Na rysunku opisane są one jako:

  • Neck Humbucker – przystawka przygryfowa o łagodnym brzmieniu z dwoma cewkami połączonymi nie jedna za drugą (koniec pierwszej początkiem drugiej) lecz w sposób odwrócony czyli tak, że koniec uzwojenia jednej łączy się z końcem uzwojenia drugiej. Daje to efekt redukcji zakłóceń zewnętrznych i „zaokrąglenia” brzmienia.
  • Bridge Humbucker – przystawka przymostkowa o znacznie zwiększonej liczbie zwojów (mniej więcej dwukrotnie) dla uzyskania wyższego poziomu sygnału i ostrzejszego brzmienia. Posiada identyczny jak Neck Humbucker odwrócony system połączeń dwóch cewek (koniec cewki 1. z końcem cewki 2.) dla redukcji zakłóceń i zmiany brzmienia.

Wyżej wymienione konfiguracje pickupów są najbardziej popularne

lecz może ich być po prostu nieskończenie wiele: SHS, HSS, HS, SH, HHH czy nawet HHHHH. Fantazja ludzka nie ma granic.

System Humbucker daje redukcję zakłóceń zewnętrznych, ale także zmienia brzmienie. Humbucker brzmi „tłuściej”, jego brzmienie jest odbierane jako bardziej okrągłe i cieplejsze niż brzmienie singla które jest bardziej szkliste i brzękliwe. Humbucker wydłuża także czas wybrzmiewania gitary (sustain).

Użycie przystawki Single Reverse w gitarach z pickupami jednocewkowymi (w gitarach typu „trzy razy single” czyli „SSS”) jest metodą na przekształcenie gitary z pickupami single w gitarę z pseudo humbuckerem. Połączenie końca cewki pickupa przy gryfie z końcem cewki pickupa środkowego (albo, podobnie, końca cewki pickupa przy mostku z końcem cewki pickupa środkowego) daje efekt redukcji zakłóceń zewnętrznych oraz zmianę brzmienia identyczne jak dla dwucewkowego humbuckera. Gitara z singlami w pozycjach 2 i 4 przełącznika pięciopozycyjnego w których sygnały tych cewek się sumują brzmi „humbuckerowo” i jest bardziej odporna na zakłócenia elektryczne (w pozycjach 1, 3 i 5 słychać zwyczajne, „czyste”, pojedyncze pickupy singlowe i zwiększony poziom brumienia).

Przewody do podłączania pickupów oznacza się różnymi kolorami i producenci robią to na specyficzny dla siebie sposób. Zazwyczaj jednak przewód łączący do początku uzwojenia cewki ma kolor czarny. Jest to przewód który należy podłączyć do masy (GROUND).

Analizę schematów połączeń przystawek gitarowych rozpocznę od chyba najpopularniejszego, układu trzech singli.

Schemat połączeń przystawek układu SSS.

Schemat połączeń układu przetworników SSS

Schemat połączeń nie wydaje się być skomplikowany, lecz wymaga uwagi jeśli chodzi o prawidłowe usytuowanie przystawek. Nie pomyl miejsc usytuowania przystawek neck (gryf), middle (środek) i bridge (mostek), bo są to zupełnie różne przystawki! Ich cewki mają różne liczby zwojów (najwięcej przymostkowa, najmniej zwojów ma przystawka przy gryfie), a przystawka middle dodatkowo jeszcze różni się od pozostałych dwóch kierunkiem nawinięcia zwojów cewki i polaryzacją magnesu.

Zwróć też uwagę na prawidłowy dobór potencjometrów. Potencjometr głośności powinien być logarytmiczny a potencjometr barwy dźwięku liniowy. W różnych krajach funkcjonują różne oznaczenia potencjometrów. Na szkicu wyżej „A500K” oznacza potencjometr logarytmiczny 500 kiloomów zaś „B500K” oznacza potencjometr liniowy 500 kiloomów. Świat jest tak dziwnie urządzony, że w jednych krajach „A” w oznaczeniu potencjometra oznacza potencjometr logarytmiczny a „B” – liniowy lecz w innych krajach obowiązuje zwyczaj dokładnie odwrotny. Nie polegaj zatem ślepo na tych oznaczeniach. Jeśli sprzedawca nie poinformował ciebie o tym, który potencjometr jaką ma charakterystykę najpewniejszą metodą jej określenia jest pomiar przy pomocy zwykłego omomierza.

Potencjometr ma trzy wyprowadzenia  (to te końcówki, do których przylutowuje się przewody). Ustaw potencjometr w połowie zakresu regulacji i zmierz oporność między wyprowadzeniem środkowym i lewym oraz między środkowym i prawym. Jeśli wyniki pomiarów są mniej więcej takie same to masz do czynienia z potencjometrem liniowym. Jeśli znacznie się różnią twój potencjometr to potencjometr logarytmiczny.

POTENCJOMETR LINIOWY GITARA ELKEKTRYCZNA

Wyniki pomiarów potencjometra liniowego – oporność między wyprowadzeniami 1-2 i 2-3 jest niemal taka sama.

t.burton potencjometr logarytmiczny liniowy

Wyniki pomiarów potencjometra logarytmicznego – oporność między wyprowadzeniami 1-2 i 2-3 różnią się znacznie.

Schemat połączeń układu przystawek SSH

Schemat połączeń układu przetworników SSH

Nie różni się znacznie od schematu SSS. Zamiana przetwornika przymostkowego single na humbuckera dwucewkowego nie skutkuje żadnymi konsekwencjami jeśli chodzi o metodę połączeń pod warunkiem, że humbucker ma w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wyprowadzony jeden ekranowany przewód sygnałowy (w oplocie z siateczki cienkich drucików). Przewód w izolacji to przewód sygnałowy, ekranujący oplot to przewód masowy. Całość połączeń między cewkami jest dokonana wewnątrz pickupa i nie musisz się zajmować tym jak to jest zrobione.

Może Tobie wpaść w ręce przetwornik humbucker z wyprowadzoną większą ilością przewodów niż tylko dwa. Nie jest to wielki problem, wiesz przecież, że należy połączyć ze sobą koniec uzwojenia jednej z cewek z końcem uzwojenia drugiej. Różnie to może wyglądać w przetwornikach różnych producentów, bez informacji od producenta na ten temat nie zgadniesz, który z różnokolorowych przewodów jest przewodem wiodącym do końca cewki a który do jej początku. Jedyne co do czego możesz mieć pewność to to, że przewód bez izolacji należy podłączyć do masy.

Często użytkownicy gitar z układem SSS chcą zamontować humbcker w swojej gitarze, ale kieszeń pickupa przymostkowego jest wyfrezowana idealnie na singla i nie ma miejsca na upragniony przetwornik. Jak temu zaradzić? Oczywiście można kieszeń samemu poszerzyć lub zlecić to specjaliście , ale jest również inne rozwiązanie. Mianowicie, istnieją humbuckery o rozmiarach singla zwane dual rail lub dual blade. Wymiana singla na taki humbucker nie stanowi najmniejszego problemu.

Przetwornik Artec SBC73C-B-BK Double Single Hot Rails Blade, Bridge

Humbucker typu dual rail. Jest to pickup, który ma wymiary takie, że pasuje idealnie do wycięcia w płytce pickguard gitary typu Stratocaster. Wymiana singla na humbucker w twoim Strato może odbyć się w 15 minut!

Schemat połączeń ukladu SSH z aktywnymi przetwornikami

Schemat połączeń ukladu SSH z aktywnymi przetwornikami

Oto coś dla miłośników ciężkich riffów. Układ nie różni się wiele do swojego pasywnego odpowiednika, musisz jedynie zamontować baterię 9V (lub dwa paluszki, takie rozwiązania też się zdarzają) i zasilić prądem każdą z aktywnych przystawek. Gitary, które fabrycznie są wyposażone w aktywne pickupy, mają wyfrezowaną osobną kieszeń na baterię. Jeśli w twojej gitarze takowej nie ma, wystarczy zrobić trochę miejsca w wyfrezowaniu na potencjometry i przełącznik, ingerencja w korpus instrumentu nie jest konieczna.

Jeżeli nie znajdziesz tam miejsca na baterię pomimo upchnięcia kabli na wszystkie możliwe sposoby i użyciu mniejszych potencjometrów to trzeba wykonać odrębną kieszeń na bateryjkę, skontaktuj się z nami, pomożemy!

Schemat połączeń układu HH

Schemat połączeń układu HH

Najczęściej można się z nim spotkać w gitarach Gibsona oraz gitarach na nich wzorowanych. Trójpozycyjny przełącznik sprawia, że w zależności od pozycji w użyciu będzie humbucker mostkowy (dół), gryfowy (góra) lub jednocześnie obydwa (pozycja środkowa przełącznika). Pamiętaj, żeby po skończonym lutowaniu przykręcić przełącznik do korpusu gitary sytuując dźwigienkę przełącznika tak, żeby była we właściwej pozycji!

Zwróć uwagę na to, że każdy przetwornik ma osobny potencjometr tone oraz volume, dzięki czemu możesz indywidualnie regulować głośność i barwę dźwięku każdego z nich. Jeżeli nie używasz jednej z przystawek, możesz ją całkowicie wyciszyć przypisanym do niej pokrętłem volume. Przełączając na nią przełącznikiem trójpozycyjmym całkowicie wyciszysz gitarę jednym ruchem! Przydatny lifehack, gdy nie posiadasz bramki szumów.

8

W tym układzie mamy tylko jeden potencjometr volume oraz tone, reszta układu elektrycznego nie różni się od schematu gibsonowskiego. Mniej lutowania, ale i mniej możliwości.

W tym miejscu warto wspomnieć co nieco o kondensatorach. Prawdopodobnie rzuciły Ci się w oczy te zielone elementy przyczepione do obudowy niektórych potencjometrów na naszych schematach, właśnie o te elementy chodzi. Co to właściwie jest i do czego służy? Otóż kondensator z potencjometrem tworzą prosty filtr dolnoprzepustowy, który w zależności od ustawienia potencjometru zmienia swą częstotliwość rezonansową, czyli częstotliwość, która znacząco tłumi sygnał. Mówiąc prościej – kondensator usuwa z brzmienia tony wysokie. Od jakich częstotliwości zacznie się usuwanie to zależy od wartości kondensatora, czy to będzie 0,047 µF czy 0,022 µF czy nawet 0,01 µF. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby kupić kondensatory o różnych wartościach i eksperymentując dobrać sobie taką wartość, jaka będzie nam najbardziej odpowiadała. Koszt niewielki, trochę lutowania, a za to masa cennych doświadczeń w poszukiwaniu własnego brzmienia – powodzenia!

Schemat połączeń układu HH z rozłączalnymi cewkami

schemat rozłączane cewki

Stwarzający szerokie możliwości brzmieniowe układ dwóch humbuckerów z rozłączalnymi cewkami jest układem bardzo pożądanym przez użytkowników grających muzykę zróżnicowaną stylistycznie. Dzięki niemu zależnie od potrzeby uzyskasz brzmienie les paula lub stratocasterowe. W układzie jak na powyższym schemacie rozłączane są obydwa pickupy, przymostkowy i przygryfowy. Korzystając z takiego schematu połączeń możesz rozłączyć obydwa pickupy uzyskując brzmienie gitary SS. Spotyka się także rozwiązania z rozłączanym tylko jednym pickupem.

Musisz mieć świadomość, że rozłączając cewki humbuckera rozjaśnisz nieco zmulone brzmienie humbuckera lecz nie uzyskasz fenderowej „szklanki”. Bądź także przygotowany na to, co jest wrodzoną wadą pickupa singlowego – brumienie. Coś za coś, jak to w życiu.

To nie koniec możliwości połączeń pickupów humbucker z czterema (pięcioma) kabelkami czyli z rozdzielonymi wyjściami każdej z dwóch cewek. Można je łączyć w fazie, w przeciwfazie, szeregowo, równolegle, po rozdzieleniu cewek single można także łączyć szeregowo, równolegle, w fazie, w przeciwfazie… Uff, nie ma końca pomysłom, można zakręcić się na amen. Żeby nie pogubić się na scenie najlepiej jest mieć jak najmniej przełączników i pokręteł zaś wybrane przez siebie układy kontrolerów utrwalić przy pomocy duct tape.

Schemat połączeń układu SS

Schemat połączeń układu SS

Stosowany w gitarach typu telecaster. Prostota i niezawodność. Pickupy są połączone w przeciwfazie więc, podobnie jak w pozycjach pośrednich układzie SSS, przełącznik w środkowej pozycji sprawi, że uzyskamy „humbuckerowe” brzmienie z dwóch singli.

Schematy połączeń pickupów w gitarach basowych

Schemat połączeń typu Jazz Bass

Schemat połączeń typu Jazz Bass

Dwa basowe przetworniki typu single coil nadadzą gitarze charakterystyczne jasne i ostre brzmienie. Idealne rozwiązanie dla wielbicieli zarówno jazzu oraz funku jak i rock’n’rollowego szaleństwa.

Pickupy zazwyczaj są RWRP (Reverse Wound Reverse Polarity), czyli o przeciwnej biegunowości magnesów i przeciwnym kierunku nawinięcia cewek magnetycznych dla osiągnięcia humbuckerowego efektu redukcji brumów. Dwa potencjometry głośności pozwalają na indywidualną regulację głośności każdego z pickupów. Pamiętaj, żeby kabel masowy lutować do obudowy potencjometru!

Nie dziw się dość wysokiemu poziomu zakłóceń, tzw. brumieniu podczas używania jednego tylko pickupa z pary. Jest ono nieuniknione kiedy używasz singla niesparowanego z drugim singlem o przeciwnej biegunowości magnesu i przeciwnym kierunku nawinięcia cewki. Brumienie można redukować starannie ekranując pickupy folią miedzianą lub aluminiową, taką usługę również wykonujemy.

Single + soapbar

Schematy połączeń pickupów w gitarach basowych

Tutaj jedyną różnicą jest użycie przetwornika typu soapbar. Reszta układu pozostaje bez zmian.

Jesli oczekujesz po soapbar jakiegoś szczególnego brzmienia to możesz się zawieść. W obudowie tego typu różni producenci umieszczają bardzo różne pickupy, od singla jazz bass, przez humbucker typu precision bass po humbuckery typu double jazz bass. Przed zakupem przestudiuj opis na stronie producenta. Kupując no-name nie dowiesz się ani co jest w środku ani czy warto go mieć  dopóki nie weźmiesz basu z takim pickupem w ręce.

Schemat połączeń aktywnych przetworników typu HH

Schemat połączeń aktywnych przetworników typu HH

Bardzo ciekawy układ autentycznych humbuckerów do basu, w którym zastosowano potencjometr odpowiedzialny za balans oraz jeden potencjometr głośności. Wygodne rozwiązanie. W tym wypadku przetworniki są pasywne, nie posiadają wbudowanego preampu, został on zamontowany osobno.  Montaż takiego preampu to łatwy sposób na przerobienie dowolnej gitary basowej z pasywnymi pickupami na bas aktywny. Jedyny problem, o czym już było wcześniej, to znalezienie miejsca na bateryjkę 9V.

Gitarowa elektronika to temat rzeka. Dysponujemy doświadczeniem w tej dziedzinie oraz szeroka ofertą pickupów do gitar elektrycznych i basów, serdecznie zapraszamy do naszego sklepu oraz zachęcamy do śledzenia naszego bloga.

Giovanni pickups

Share